Tổng thống Mỹ Barack Obama cần tranh thủ tiềm năng kinh tế của Đông Nam Á và giúp thúc đẩy đầu tư Mỹ trong chuyến công du sắp tới của ông tới khu vực.

Đây là mong muốn chung của nhiều quan chức cấp cao các nước thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, thể hiện trong cuộc phỏng vấn của họ với hãng tin Bloomberg.

“Xin nói rằng trên thực tế vai trò của Đông Nam Á đối với Mỹ vẫn chưa xứng tầm,” Bộ trưởng Thương mại Indonesia Mari Pangestu phát biểu trong buổi phỏng vấn ở Putrajaya, Malaysia, nơi đại diện ngoại giao của các nước Đông Nam Á họp mặt cuối tuần vừa rồi. “Chúng ta cần tiếp tục đà phát triển để mở rộng hợp tác.”

Các bộ trưởng ASEAN dự tính sẽ đến Mỹ vào tháng 5 để gặp gỡ các doanh nghiệp. ASEAN muốn chứng tỏ vị thế của mình như một trục kinh tế trong cuộc đua nhằm hút vốn của các quỹ đầu tư, cạnh tranh với Trung Quốc và Ấn Độ - hai nền kinh tế đang phát triển nhanh nhất trên thế giới.

Obama là tổng thống Mỹ đầu tiên có cuộc gặp thượng đỉnh song phương với ASEAN vào tháng 11 năm ngoái. Ông muốn tăng cường thương mại với châu Á để đảm bảo thực hiện được lời hứa tăng gấp đôi lượng xuất khẩu gấp đôi trong năm năm tới. Đông Nam Á là thị trường hàng hóa lớn thứ ba của Mỹ trong năm 2008 sau Canada và Mexico.

Đây là khu vực có trữ lượng lớn than, dầu mỏ, kim loại quý và có các tuyến đường hàng hải quan trọng đối với thương mại quốc tế. ASEAN đang tiến tới hình thành một cộng đồng kinh tế theo mô hình Liên minh châu Âu vào năm 2015, tuy nhiên không sử dụng đồng tiền chung. ASEAN cũng đã ký các hiệp ước mậu dịch tự do với Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand.

“Điều quan trọng là Tổng thống Obama đã quan tâm hơn tới phía Đông”, Bộ trưởng thương mại Thái Lan Alongkorn Ponlaboot phát biểu. “Sức mạnh đã nghiêng sang khu vực này sau cuộc khủng hoảng tài chính và tôi hy vọng rằng Tổng thống Obama sẽ gửi một thông điệp cụ thể tới ASEAN khi đến đây.”

Những nền kinh tế lệ thuộc vào xuất khẩu của châu Á đang dần nổi lên khi nhu cầu trên thế giới đối với các sản phẩm đực trưng của khu vực như chíp máy tính, ôtô và đồ gia dụng đang tăng trở lại sau khủng hoảng. Trong tháng 1, General Motors đã nhận được tiền đầu tư để mở một nhà máy động cơ diesel ở Thái Lan, tập đoàn Intel cũng dự định đưa vào hoạt động một nhà máy lắp ráp và thử nghiệm chíp điện tử ở Việt Nam trong năm nay.

Các lãnh đạo của ASEAN muốn nước Mỹ “hiểu được tại sao chúng tôi có thể thành công và tại sao chúng tôi sẽ tiếp tục duy trì những chính sách đảm bảo rằng sự phục hồi kinh tế không chỉ là một sự ăn may tình cờ”, ông Pangestu nói. “Chúng tôi thực sự đã đi xa hơn mức các ông nghĩ và cơ hội vẫn còn ở phía trước.”

Thống kê cho thấy vốn đầu từ trực tiếp (FDI) từ Mỹ vào ASEAN từ năm 2006 đến 2008 khoảng 12,8 tỷ USD, tương đương 6,9% tổng vốn FDI của khu vực, giảm so với 17% trong giai đoạn 1995-2001. Châu Âu đầu tư 42,1 tỷ USD vào ASEAN từ 2006 đến 2008, trong khi Nhật Bản giảm xuống còn 28,7 tỷ.

Sự chênh lệch kinh tế giữa các thành viên trong khối ASEAN đả gây cản trở đối với đà phát triển của thị trường 584 triệu dân này.

Bốn nền kinh tế mạnh nhất khu vực - Singapore, Thái Lan , Malaysia và Indonesia – chiếm 80% vốn đầu tư nước ngoài vào khu vực Đông Nam Á. Philippines, Brunei, Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam là những thành viên còn lại trong khối 10 nước.

“Có rất nhiều tiềm năng chưa được khai thác” đối với các chương trình đầu tư liên kết giữa các nước trong khu vực, Mustapa Mohamed, Bộ trưởng Bộ công thương quốc tế của Malaysia phát biểu. “Chúng ta đã chưa phát huy hết mình trong lĩnh vực thương mại nội khối ASEAN, vì thế đây là một cơ hội đầy triển vọng của năm nay.”

Obama đã đề xuất một sáng kiến thương mại quan trọng mang tên Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), nhằm tạo lập một nền tảng cho sự liên kết kinh tế trong khu vực này. Việt Nam, Singapore và Brunei sẽ hợp tác với New Zealand, Chile, Peru, Australia và Mỹ trong các buổi hội đàm về TPP vào cuối năm nay.

“Thành công của TPP phụ thuộc rất nhiều vào thái độ và quan điểm của Mỹ,” Bộ trưởng Công thương Việt Nam Vũ Huy Hoàng nói với các phóng viên.

Malaysia và Indonesia đều đang theo dõi TPP và vẫn chưa quyết định có tham gia hội đàm hay không. Thái Lan muốn có cam kết mậu dịch tự do giữa Mỹ và cả khối ASEAN, ông Alongkorn cho biết.

“Chúng tôi đã nhận thấy rằng đầu tư từ Mỹ gần đây có sụt giảm,” Surin Pitsuwan tổng thư ký ASEAN nói với các phóng viên hôm qua sau cuộc họp từ ngày 27 tháng 2 đến 1 tháng 3. “Các bên đều rất quan tâm đến việc tăng cường hợp tác nhưng vì những khác biệt giữa chúng ta, nên vẫn chưa thể đưa ra quyết định chính xác liệu nên có một hiệp ước mậu dịch tự do hay không.”

Từ đầu năm nay, Indonesia đã nói với các đối tác của mình trong khối ASEAN rằng nước này muốn xem xét lại hiệp định thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc, có hiệu lực vào ngày 1/1 năm nay, theo đó sẽ bãi bỏ thuế quan đối với khoảng 90% mặt hàng.

Các công ty may mặc, thực phẩm và điện tử cho rằng họ sẽ phải gánh chịu hậu quả nặng nề nếu hàng hóa giá rẻ của Trung Quốc tràn vào.

Thống kê của ASEAN cho thấy giao dịch thương mại giữa Trung Quốc và ASEAN đã tăng vọt gấp 6 lần kể từ năm 2000, lên đến 193 tỷ đôla trong năm 2008. Thị phần thương mại của quốc gia này đối với Đông Nam Á cũng tăng từ 4% lên 11,3%, trong khi đó của Mỹ lại giảm từ 15% xuống 10,6%.

“Với Mỹ, chúng tôi không phải lo lắng về chuyện cạnh tranh như với Trung Quốc", Bộ trưởng Pagestu của Indonesia nói. "Đối với ASEAN, việc Mỹ tái tăng cường đầu tư và thương mại sẽ mang đến điều đáng mừng, như thể chúng tôi được chào một người bạn trở lại - 'Này các anh em, người Mỹ lại đến này'".

AZ News (Theo VNE)