Chật vật tìm thị trường, nhiều doanh nghiệp thủy sản Việt Nam lại phải lo đối phó với việc bị nhà nhập khẩu ép giá. Tuy nhiên, đây lại là cái “dây cho chính doanh nghiệp tự buộc vào cổ mình”.

Ba tháng cuối năm được xem là thời điểm các nhà nhập khẩu thủy sản các nước đẩy mạnh mua vào. Nhưng hiện tại, nhiều doanh nghiệp thủy sản Việt Nam đã “đuối sức” khi hoạt động xuất khẩu không mấy sáng sủa.

Làm khó mình và làm khó lẫn nhau

Ông Võ Đông Đức, Giám đốc Công ty CP thủy sản Cần Thơ (Caseamex), cho biết, hai thị trường nhập khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam là Mỹ và EU đang giảm mạnh về số lượng và giá bán. Trong khi đó, để được xuất hàng, nhiều doanh nghiệp tranh thủ chào bán với giá thấp ở các thị trường mới, đặc biệt tại thị trường Mỹ. Do được hưởng thuế suất bằng 0% nên một số doanh nghiệp xuất khẩu cá tra, basa sang thị trường này chào bán với giá 2,3 - 2,4 USD một kg, mức thấp chưa từng thấy.

Nuôi cá tra theo chuẩn Global GAP Ngày 23/11, ông Lê Thanh Dung, Chủ nhiệm HTX cá tra Hòa Hưng (Tiền Giang), cho biết, ngoài gần 20 ha nuôi cá tra theo qui trình SQF (thực phẩm an toàn và chất lượng) đang thực hiện và được Công ty CP Hùng Vương (Khu công nghiệp Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang) bao tiêu, tới đây HTX sẽ nuôi thí điểm cá tra theo tiêu chuẩn Global GAP trên diện tích khoảng 8 ha. Cá tra này được nuôi theo quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt, bảo đảm truy xuất được nguồn gốc từ con giống, thức ăn, quản lý thuốc trị bệnh, xử lý nước thải bảo đảm vệ sinh môi trường và được bao tiêu để chế biến thành phẩm cung ứng cho các siêu thị tại châu Âu. (Châu Thành)

“Các nhà nhập khẩu cũng nhân cơ hội này tìm cách đẩy giá xuống, ép giá. Vì thế trong tháng 9, dù lượng thủy sản xuất vào Mỹ tăng 1,9% so với tháng trước đó, nhưng lại giảm 26,7% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Tình trạng này cũng tương tự các thị trường mới như Trung Đông, châu Phi…”, ông Đức lo ngại. Đây là điểm buôn bán tốt nhất hằng năm, nhưng do suy thoái kinh tế nên sức tiêu thụ mặt hàng này giảm sút nghiêm trọng. Thêm vào đó, việc cơ quan truyền thông ở một số thị trường tây Âu (Tây Ban Nha, Italy…) đưa tin “bêu xấu” sản phẩm thủy sản Việt Nam cũng khiến người tiêu dùng ở đây hạn chế sử dụng. “Các nhà xuất khẩu trong nước lo sợ “mùa xuất khẩu” qua đi mà không bán được hàng nên chỉ cần có lãi chút đỉnh là sẵn sàng ký hợp đồng. Điều này cũng đã đã kìm hãm giá cá tra, basa nguyên liệu trong nước không thể tăng được”, ông Đức nhận định.

Một số doanh nghiệp bị đòi giảm giá quá sức chịu đựng nên buộc phải từ chối hợp đồng, dù hàng trong kho còn nhiều. Ông Võ Hoàng Trọng, Giám đốc Công ty thủy sản Trân Châu (TP HCM), cho biết, đã chào hàng tại nhiều thị trường nhưng ở đâu cũng nhận được yêu cầu “giảm giá mới mua”, có nơi đòi giảm đến… 50%.

Sức ép cho người nuôi trồng, đánh bắt

Bà Nguyễn Thị Thu Sắc, Phó chủ tịch Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), cho biết, căn cứ vào giá nguyên liệu trong nước thì doanh nghiệp không thể giảm giá bán hơn được nữa. Đành rằng do khó khăn về tài chính khiến sức tiêu thụ các mặt hàng này tại nhiều thị trường giảm mạnh nhưng người nuôi trồng và đánh bắt trong nước cũng chịu sức ép rất lớn do giá xăng dầu tăng nên người nuôi bỏ ao, người đánh bắt hạn chế ra khơi… khiến nguồn nguyên liệu bị hạn chế. Có doanh nghiệp chỉ thu mua được 80% số nguyên liệu so với công suất chế biến. “Chấp nhận giảm giá xuất khẩu đồng nghĩa với việc tạo sức ép dây chuyền với người nuôi trồng và đánh bắt trong nước…”, bà Sắc nói.

Đồng quan điểm, ông Phan Bá Tòng, Giám đốc công ty TNHH xuất nhập khẩu thủy sản Thiên Mã (thành phố Cần Thơ), cho rằng, giảm giá không phải là phương án tốt trong bối cảnh hiện nay và doanh nghiệp xuất khẩu sẽ còn đối diện với những đợt ép giá mới. Ông Tòng khẳng định, lượng thủy sản ở hàng trăm thị trường mà doanh nghiệp này xuất vào vẫn giữ được giá bán, thậm chí mặt hàng cá tra basa còn tăng được 5 - 10 cent một kg.

Thừa nhận với mức giá cá tra, basa nguyên liệu hiện nay (14.800 - 15.200 đồng một kg) thì người nuôi đang lỗ, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp - Phát triển nông thôn Lương Lê Phương cho biết, cái khó nhất hiện nay là ngoài thị trường Nga thì chưa có thị trường nào thiết lập được các ban điều hành để giám sát về số lượng và chất lượng cũng như xây dựng mức giá điều phối, đảm bảo cho cả doanh nghiệp lẫn người nuôi có lãi.

Theo số liệu của Tổng Cục thống kê, 10 tháng qua, tổng giá trị thủy sản xuất khẩu đạt 3,488 tỷ USD, giảm 8,7% so với cùng kỳ năm ngoái. Bà Sắc cho biết, các nhà nhập khẩu hạn chế mua khiến sức tiêu thụ mặt hàng này giảm khoảng 20% so với cùng kỳ.

AZ News (Theo Đất Việt)